Mieszkanie socjalne: Kto ma prawo? Warunki, wniosek, czas oczekiwania.

W obliczu rosnących wyzwań mieszkaniowych w Polsce, wiele osób zastanawia się, komu przysługuje mieszkanie socjalne i jakie kroki należy podjąć, aby je otrzymać. Ten artykuł to kompleksowy poradnik, który krok po kroku wyjaśni zasady przyznawania lokali socjalnych, kryteria, które trzeba spełnić, oraz realia związane z oczekiwaniem i życiem w takim mieszkaniu. Moim celem jest dostarczenie jasnych i praktycznych informacji, które pomogą Ci zrozumieć, czy możesz liczyć na to wsparcie i jak skutecznie przez to przejść.

Czym tak naprawdę jest mieszkanie socjalne i dlaczego to nie to samo co komunalne?

Mieszkanie socjalne to specyficzna forma wsparcia publicznego, oferowana przez gminy osobom i rodzinom znajdującym się w najtrudniejszej sytuacji materialnej i życiowej. Jest to pomoc dla tych, którzy nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Często mylone z mieszkaniami komunalnymi, lokale socjalne mają jednak zupełnie inną specyfikę i przeznaczenie. Poniżej przedstawiam kluczowe różnice, które pomogą Ci zrozumieć, na czym polega ta pomoc.

	Mieszkanie socjalne	Mieszkanie komunalne
Dla kogo są przeznaczone	Dla osób w najtrudniejszej sytuacji materialnej i życiowej, często bez stałych dochodów lub z bardzo niskimi dochodami, które nie mają gdzie mieszkać.	Dla osób o niskich, ale stabilnych dochodach, których nie stać na zakup mieszkania na kredyt lub wynajem na wolnym rynku.
Standard	Zazwyczaj obniżony standard, często wymaga remontu, może być w starszym budownictwie, czasem z dzieloną kuchnią lub łazienką.	Standard zbliżony do rynkowego, często w nowszym budownictwie lub po remoncie.
Wysokość czynszu	Znacznie niższy niż rynkowy, symboliczny. Nie może przekraczać połowy najniższej stawki czynszu komunalnego w danej gminie.	Niższy niż rynkowy, ale wyższy niż w mieszkaniu socjalnym. Ustalany na podstawie stawek gminnych.
Czas trwania umowy najmu	Na czas określony (zazwyczaj od 1 do 5 lat), z możliwością przedłużenia po ponownej weryfikacji sytuacji.	Zazwyczaj na czas nieokreślony, co zapewnia większą stabilność.
Możliwość wykupu na własność	Co do zasady brak możliwości wykupu na własność.	Często istnieje możliwość wykupu na własność, jeśli gmina wyrazi na to zgodę i ustali warunki.

Podstawowe warunki, które musisz spełnić, by w ogóle myśleć o wniosku

Zanim złożysz wniosek o mieszkanie socjalne, musisz upewnić się, że spełniasz trzy kluczowe warunki. Są to fundamenty, bez których Twoje starania mogą okazać się bezskuteczne. Jako Ewa Baranowska, zawsze podkreślam, że dokładne zrozumienie tych kryteriów to pierwszy i najważniejszy krok.

• Brak tytułu prawnego do innego lokalu: To absolutna podstawa. Nie możesz posiadać własnego mieszkania, domu, spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego ani być najemcą innego lokalu na warunkach rynkowych. Mieszkanie socjalne jest przeznaczone dla osób, które faktycznie nie mają gdzie mieszkać lub ich obecne warunki są dramatycznie złe i nieuregulowane prawnie.
• Trudna sytuacja materialna (kryterium dochodowe): Jest to najważniejszy i najbardziej złożony warunek. Twoje dochody (i dochody wszystkich członków gospodarstwa domowego) muszą być na tyle niskie, aby kwalifikować się do wsparcia. Każda gmina indywidualnie ustala progi dochodowe, o czym szerzej opowiem w kolejnych sekcjach. Pamiętaj, że liczy się tu nie tylko wysokość zarobków, ale także inne źródła utrzymania.
• Zamieszkiwanie na terenie danej gminy: Aby ubiegać się o mieszkanie socjalne, musisz mieszkać na terenie gminy, do której składasz wniosek. Zazwyczaj oznacza to posiadanie meldunku na jej terenie przez określony czas lub udokumentowanie faktycznego zamieszkiwania i centrum życiowego w tej gminie. Gminy chcą wspierać swoich mieszkańców, dlatego ten warunek jest kluczowy.

Realny obraz lokalu socjalnego: jak wygląda, jaki ma metraż i ile kosztuje?

Wielu ludzi ma pewne wyobrażenia o mieszkaniach socjalnych, ale często odbiegają one od rzeczywistości. Chcę, abyś miał realny obraz tego, czego możesz się spodziewać. Lokale socjalne charakteryzują się zazwyczaj obniżonym standardem. Często są to mieszkania w starszym budownictwie, które mogą wymagać remontu. Niekiedy zdarza się, że kuchnia lub łazienka są dzielone z innymi lokatorami, choć to rzadsze w przypadku samodzielnych lokali. Ważne jest, aby być na to przygotowanym i rozumieć, że celem jest zapewnienie dachu nad głową, a nie luksusowych warunków.

Jeśli chodzi o metraż, ustawa określa minimalne wymogi, aby zapewnić podstawowy komfort. Na jedną osobę musi przypadać co najmniej 5 m² powierzchni pokoi. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego minimalna powierzchnia pokoi to 10 m². Oczywiście, gmina stara się przydzielać lokale o odpowiedniej wielkości do liczby osób w rodzinie, ale zawsze w granicach tych minimalnych norm.

Jedną z największych zalet mieszkań socjalnych jest niski czynsz. Jest on znacznie niższy od stawek rynkowych i nawet od czynszów w mieszkaniach komunalnych. Zgodnie z przepisami, czynsz za mieszkanie socjalne nie może przekraczać połowy najniższej stawki czynszu obowiązującego w zasobie komunalnym danej gminy. W praktyce oznacza to, że opłaty są symboliczne, często wynoszące zaledwie kilka złotych za metr kwadratowy. Ma to na celu odciążenie osób w trudnej sytuacji finansowej i umożliwienie im utrzymania lokalu.

Kryterium dochodowe: czy Twoje zarobki kwalifikują Cię do pomocy?

Jak gminy ustalają progi dochodowe? Zrozum mechanizm procentowy

Kryterium dochodowe jest jednym z najważniejszych elementów decydujących o możliwości otrzymania mieszkania socjalnego. Musisz wiedzieć, że każda gmina ma autonomię w ustalaniu tych progów. Nie ma jednej ogólnopolskiej kwoty. Gminy, w drodze uchwały rady gminy, określają maksymalny próg dochodowy na członka gospodarstwa domowego. Zazwyczaj próg ten jest wyrażany jako procent najniższej emerytury obowiązującej w danym roku. Przykładowo, może to być 75% najniższej emerytury dla gospodarstwa jednoosobowego i 50% dla gospodarstwa wieloosobowego. To elastyczne podejście pozwala gminom dostosować pomoc do lokalnych realiów ekonomicznych.

Co dokładnie wlicza się do dochodu rodziny przy weryfikacji wniosku?

Przy weryfikacji wniosku o mieszkanie socjalne gmina dokładnie analizuje wszystkie źródła utrzymania gospodarstwa domowego. Ważne jest, abyś wiedział, co dokładnie będzie brane pod uwagę, aby uniknąć nieporozumień. Zazwyczaj do dochodu wlicza się:

• Wynagrodzenie za pracę: Zarówno z umowy o pracę, jak i z umów cywilnoprawnych (zlecenie, o dzieło).
• Renty i emerytury: Wszelkie świadczenia emerytalno-rentowe, które otrzymują członkowie gospodarstwa domowego.
• Alimenty: Zarówno te otrzymywane, jak i płacone (w niektórych przypadkach mogą być odliczane od dochodu).
• Zasiłki: Wszelkiego rodzaju zasiłki, takie jak zasiłek dla bezrobotnych, zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne, świadczenia z pomocy społecznej (np. zasiłek stały, okresowy).
• Inne dochody: Na przykład dochody z działalności gospodarczej, z gospodarstwa rolnego, czy inne świadczenia, które regularnie zasilają budżet domowy.

Gminy zazwyczaj biorą pod uwagę dochody z ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Warto więc przygotować odpowiednie zaświadczenia o dochodach z tego okresu.

Przykładowe progi dochodowe w polskich miastach: sprawdź, jak to wygląda w praktyce

Jak wspomniałam, progi dochodowe są ustalane indywidualnie przez każdą gminę. Oznacza to, że to, co kwalifikuje Cię do mieszkania socjalnego w jednej miejscowości, może nie być wystarczające w innej. Dlatego zawsze musisz sprawdzić aktualne progi w urzędzie gminy lub na jej stronie internetowej. To kluczowa informacja, której nie znajdziesz w ogólnopolskich rankingach.

Dla zobrazowania, jak to może wyglądać w praktyce, posłużmy się hipotetycznym przykładem. Załóżmy, że najniższa emerytura w danym roku wynosi 1780,96 zł brutto. W gminie X próg dochodowy na osobę w gospodarstwie jednoosobowym może wynosić na przykład 120% najniższej emerytury (czyli około 2137 zł), natomiast w gospodarstwie wieloosobowym 80% najniższej emerytury na osobę (czyli około 1424 zł na osobę). Widzisz więc, że te kwoty mogą się znacznie różnić i są precyzyjnie określone. Moja rada: nie zgaduj, tylko sprawdź konkretne dane w swojej gminie!

Grupy szczególnego wsparcia: kto ma największe szanse na lokal?

Chociaż kryteria dochodowe i brak tytułu prawnego do lokalu są podstawą, istnieją grupy osób, które mają ustawowe pierwszeństwo lub są traktowane priorytetowo przez gminy. To bardzo ważna informacja, ponieważ przynależność do jednej z tych grup może znacząco zwiększyć Twoje szanse na szybsze otrzymanie mieszkania socjalnego.

Ustawowe pierwszeństwo: lista osób chronionych przy eksmisji

Prawo polskie jasno określa, że w przypadku orzekania o eksmisji, sąd nie może orzec o braku uprawnienia do lokalu socjalnego wobec pewnych grup osób. Oznacza to, że gmina ma obowiązek zapewnić im taki lokal. Do tych grup należą:

• Kobiety w ciąży.
• Małoletni, osoby niepełnosprawne lub ubezwłasnowolnione oraz osoby sprawujące nad nimi bezpośrednią opiekę.
• Obłożnie chorzy.
• Emeryci i renciści spełniający kryteria do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej.
• Osoby posiadające status bezrobotnego.

Warto podkreślić, że sąd może odstąpić od orzeczenia o uprawnieniu do lokalu socjalnego jedynie w wyjątkowych sytuacjach, na przykład gdy osoba rażąco narusza porządek domowy lub używa lokalu niezgodnie z przeznaczeniem. Jednak w większości przypadków, jeśli należysz do jednej z tych grup, masz silne podstawy do otrzymania wsparcia.

Samotni rodzice, ofiary przemocy, bezdomni: jak gmina ocenia sytuację życiową?

Poza grupami wymienionymi w ustawie, gminy często w swoich uchwałach określają dodatkowe kategorie osób uprzywilejowanych, które mogą liczyć na pierwszeństwo w przydziale mieszkań socjalnych. Moje doświadczenie pokazuje, że gminy są wrażliwe na trudne sytuacje życiowe, które wykraczają poza suche przepisy. Oznacza to, że gmina ocenia ogólną sytuację życiową wnioskodawcy, biorąc pod uwagę takie czynniki jak:

• Samotne rodzicielstwo, zwłaszcza z małymi dziećmi.
• Bycie ofiarą przemocy domowej.
• Bezdomność lub przebywanie w schronisku dla bezdomnych.
• Posiadanie dużej rodziny, zwłaszcza z wieloma dziećmi.
• Mieszkanie w budynkach przeznaczonych do rozbiórki lub w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu.
• Trudna sytuacja zdrowotna, która nie kwalifikuje się jako "obłożna choroba", ale znacząco utrudnia funkcjonowanie.

Te dodatkowe kryteria są ustalane lokalnie, dlatego zawsze warto sprawdzić uchwałę rady gminy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. To tam znajdziesz szczegóły dotyczące priorytetów.

Wyrok eksmisyjny z prawem do lokalu socjalnego: co to oznacza i jak przyspiesza proces?

Jeśli posiadasz wyrok eksmisyjny, w którym sąd orzekł o Twoim prawie do lokalu socjalnego, to jest to dla Ciebie bardzo ważna informacja. Oznacza to, że gmina ma prawny obowiązek zapewnić Ci takie mieszkanie. W praktyce, posiadanie takiego wyroku znacząco przyspiesza proces otrzymania lokalu socjalnego w porównaniu do osób, które nie posiadają tego typu orzeczenia sądowego. Gmina musi wywiązać się z tego obowiązku, co często przekłada się na krótszy czas oczekiwania. Jest to jedna z najsilniejszych podstaw do ubiegania się o mieszkanie socjalne.

Procedura krok po kroku: jak skutecznie złożyć wniosek?

Złożenie wniosku o mieszkanie socjalne może wydawać się skomplikowane, ale jeśli podejdziesz do tego metodycznie, zwiększysz swoje szanse na sukces. Przedstawię Ci procedurę krok po kroku, abyś wiedział, czego się spodziewać i jak przygotować się do całego procesu.

Gdzie znaleźć i jak poprawnie wypełnić formularz wniosku?

Pierwszym krokiem jest zdobycie formularza wniosku. Znajdziesz go w urzędzie gminy lub miasta, właściwym dla miejsca Twojego zamieszkania. Często formularze są również dostępne do pobrania ze stron internetowych urzędów. Moja rada: zawsze pobieraj najnowszy wzór, aby mieć pewność, że jest aktualny.

Poprawne i kompletne wypełnienie wniosku jest absolutnie kluczowe. Każda rubryka powinna być wypełniona czytelnie i zgodnie z prawdą. Nie pomijaj żadnych pytań. Jeśli masz wątpliwości, poproś o pomoc pracownika urzędu są tam, aby Cię wspierać. Błędy lub braki we wniosku mogą prowadzić do jego odrzucenia lub znacznego opóźnienia w rozpatrzeniu, a tego przecież chcesz uniknąć.

Niezbędne dokumenty i załączniki: skompletuj pełną teczkę bez błędów

Do wniosku musisz dołączyć szereg dokumentów potwierdzających Twoją sytuację. Przygotuj je starannie, najlepiej w osobnej teczce. Oto lista kluczowych załączników:

• Deklaracja o wysokości dochodów wszystkich członków gospodarstwa domowego za ostatnie 3 miesiące (np. zaświadczenia od pracodawcy, z ZUS/KRUS, o wysokości zasiłków, alimentów).
• Oświadczenie o stanie majątkowym musisz wskazać, czy posiadasz nieruchomości, samochody, oszczędności itp.
• Zaświadczenie o ostatnim miejscu zameldowania lub dokumenty potwierdzające faktyczne zamieszkiwanie na terenie gminy.
• Dokumenty potwierdzające szczególną sytuację, jeśli takie posiadasz, np.:
  • Orzeczenie o niepełnosprawności.
  • Wyrok eksmisyjny z prawem do lokalu socjalnego.
  • Akt urodzenia dzieci.
  • Zaświadczenie o statusie bezrobotnego.
  • Dokumenty potwierdzające bycie ofiarą przemocy domowej.
• Kopie dowodów osobistych wszystkich pełnoletnich członków gospodarstwa domowego.

Upewnij się, że masz komplet wszystkich wymaganych dokumentów. To jeden z najczęstszych powodów opóźnień w rozpatrywaniu wniosków.

Weryfikacja wniosku i system punktowy: od czego zależy Twoje miejsce w kolejce?

Po złożeniu wniosku gmina rozpoczyna proces jego weryfikacji. Sprawdzane są wszystkie informacje i dokumenty. Po pozytywnej weryfikacji, zostajesz wpisany na listę oczekujących na mieszkanie socjalne. Wiele gmin, aby sprawiedliwie rozdzielać dostępne lokale, stosuje system punktowy. Oznacza to, że za spełnienie określonych kryteriów przyznawane są punkty, które decydują o Twoim miejscu w kolejce.

Punkty mogą być przyznawane za:

• Niepełnosprawność członków rodziny.
• Liczbę dzieci na utrzymaniu.
• Długość zamieszkiwania na terenie gminy.
• Posiadanie wyroku eksmisyjnego z prawem do lokalu socjalnego.
• Brak własnego mieszkania (lub bardzo złe warunki mieszkaniowe).
• Długość oczekiwania na liście.

Im więcej punktów, tym wyżej znajdujesz się na liście i tym większe masz szanse na szybsze otrzymanie lokalu. Kryteria punktacji również znajdziesz w uchwale rady gminy.

Ile realnie trzeba czekać? Prawda o kolejkach po mieszkanie socjalne w Polsce

Muszę być z Tobą szczera czas oczekiwania na mieszkanie socjalne w Polsce jest długotrwały. To nie jest proces, który zakończy się w ciągu kilku miesięcy. Średni czas oczekiwania w Polsce wynosi około 3 lat, ale to tylko średnia. W dużych miastach, gdzie zapotrzebowanie jest ogromne, a zasób lokali ograniczony, czas ten może być znacznie dłuższy, nawet 5-10 lat. W mniejszych miejscowościach może być nieco krócej, ale rzadko kiedy jest to kwestia roku czy dwóch.

Warto nastawić się na cierpliwość i regularnie dowiadywać się o swoje miejsce na liście. Pamiętaj, że sytuacja może się zmieniać, a nowe lokale socjalne są budowane lub remontowane, co daje nadzieję. Jednak realistyczne podejście do czasu oczekiwania jest kluczowe, aby uniknąć rozczarowania.

Życie w mieszkaniu socjalnym: prawa, obowiązki i co dalej?

Otrzymanie mieszkania socjalnego to duża ulga, ale wiąże się z pewnymi prawami i obowiązkami, które musisz znać. To nie jest rozwiązanie na zawsze, a raczej forma wsparcia w trudnym okresie życia. Jako Ewa Baranowska, chcę jasno przedstawić Ci, co oznacza życie w lokalu socjalnym.

Umowa najmu socjalnego: na jak długo jest zawierana i czy można ją przedłużyć?

Umowa najmu socjalnego jest zawsze zawierana na czas określony. Zazwyczaj jest to okres od roku do 5 lat. To kluczowa różnica w porównaniu do umów najmu mieszkań komunalnych, które często są na czas nieokreślony. Po upływie tego okresu, Twoja sytuacja materialna i życiowa jest ponownie weryfikowana przez gminę. Jeśli nadal spełniasz warunki uprawniające do lokalu socjalnego (czyli Twoja sytuacja nie poprawiła się na tyle, abyś mógł samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe), umowa może zostać przedłużona na kolejny okres. Jeśli jednak Twoje dochody znacząco wzrosły lub uzyskałeś tytuł prawny do innego lokalu, gmina może odmówić przedłużenia umowy.

Kiedy można stracić prawo do lokalu? Najczęstsze powody wypowiedzenia umowy

Prawo do lokalu socjalnego nie jest dane raz na zawsze. Istnieją sytuacje, w których gmina może wypowiedzieć umowę najmu. Ważne jest, abyś był świadomy tych zagrożeń:

• Uzyskanie tytułu prawnego do innej nieruchomości: Jeśli kupisz własne mieszkanie, odziedziczysz je lub uzyskasz inne prawo do lokalu, stracisz podstawę do zajmowania mieszkania socjalnego.
• Znaczna poprawa dochodów: Jeśli Twoje dochody wzrosną na tyle, że przekroczysz progi dochodowe ustalone przez gminę, możesz stracić prawo do lokalu. Gmina zakłada, że jesteś już w stanie samodzielnie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe.
• Zaległości czynszowe: Niestety, to jeden z najczęstszych powodów. Jeśli nie płacisz czynszu i opłat przez co najmniej 3 miesiące, gmina ma prawo wypowiedzieć umowę najmu.
• Podnajmowanie lokalu lub oddawanie go w bezpłatne używanie: Mieszkanie socjalne jest przeznaczone dla Ciebie i Twojej rodziny. Nie możesz go podnajmować ani udostępniać innym osobom bez zgody gminy.
• Dewastacja lokalu lub rażące naruszanie porządku domowego: Musisz dbać o mieszkanie i przestrzegać zasad współżycia społecznego.

Czy mieszkanie socjalne można wykupić na własność lub odziedziczyć?

W przeciwieństwie do mieszkań komunalnych, które w niektórych gminach można wykupić na własność (często z atrakcyjną bonifikatą), mieszkania socjalnego co do zasady nie można wykupić. Jest to forma tymczasowej pomocy, a nie droga do posiadania własnej nieruchomości. Zasób mieszkań socjalnych ma służyć rotacji i pomocy kolejnym potrzebującym rodzinom.

Podobnie, prawo do lokalu socjalnego nie jest dziedziczne. Oznacza to, że po śmierci głównego najemcy, umowa najmu nie przechodzi automatycznie na członków rodziny. Oni również muszą spełniać kryteria i ubiegać się o lokal na własną rękę, jeśli ich sytuacja tego wymaga.

Gdy wniosek odrzucono: co robić i jakie masz alternatywy?

Nie zawsze wniosek o mieszkanie socjalne jest rozpatrywany pozytywnie. Czasem, pomimo Twoich starań, możesz otrzymać decyzję odmowną. Ważne jest, abyś wiedział, że to nie koniec świata i masz pewne możliwości działania. Jako Ewa Baranowska, zawsze zachęcam do walki o swoje prawa.

Odwołanie od negatywnej decyzji: czy warto i jak to zrobić?

Jeśli Twój wniosek o mieszkanie socjalne został odrzucony, zawsze warto rozważyć złożenie odwołania. Często decyzje są negatywne z powodu błędów formalnych, niekompletnych dokumentów, czy też błędnej interpretacji Twojej sytuacji przez urzędników. Masz prawo do odwołania się od takiej decyzji.

Procedura odwoławcza zazwyczaj wygląda następująco:

• Masz 14 dni od daty otrzymania decyzji na złożenie odwołania.
• Odwołanie składa się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO), ale za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (czyli urzędu gminy).
• W odwołaniu musisz wskazać, z czym się nie zgadzasz i dlaczego uważasz, że decyzja jest niesłuszna. Możesz dołączyć nowe dokumenty lub wyjaśnienia, które nie były uwzględnione wcześniej.

Moje doświadczenie pokazuje, że wiele odwołań kończy się sukcesem, zwłaszcza jeśli potrafisz przedstawić nowe argumenty lub skorygować wcześniejsze błędy. Nie poddawaj się bez walki!

Przeczytaj również: Długi męża? Jak chronić mieszkanie przed komornikiem!

Mieszkanie komunalne, dodatek mieszkaniowy: inne formy wsparcia, które warto rozważyć

Jeśli wniosek o mieszkanie socjalne został odrzucony lub po prostu nie spełniasz jego rygorystycznych kryteriów, istnieją inne formy wsparcia mieszkaniowego, które możesz rozważyć:

• Mieszkanie komunalne: Jak już wspomniałam, mieszkania komunalne są przeznaczone dla osób o niskich, ale stabilnych dochodach, których nie stać na zakup mieszkania na kredyt lub wynajem komercyjny. Kryteria dochodowe są tu zazwyczaj wyższe niż w przypadku mieszkań socjalnych, a standard lokali lepszy. Procedura jest podobna należy złożyć wniosek w urzędzie gminy.
• Dodatek mieszkaniowy: Jest to forma wsparcia finansowego dla osób, które mają trudności z opłacaniem czynszu i innych opłat związanych z mieszkaniem (zarówno komunalnym, socjalnym, jak i prywatnym). Przysługuje osobom, których dochody są poniżej określonego progu, a metraż zajmowanego lokalu nie przekracza norm. Wniosek o dodatek mieszkaniowy składa się w urzędzie gminy lub ośrodku pomocy społecznej. To wsparcie może znacząco odciążyć Twój budżet domowy.

Pamiętaj, że nawet jeśli jedna droga okaże się zamknięta, zawsze warto szukać innych rozwiązań. System wsparcia mieszkaniowego jest złożony, ale oferuje różne możliwości, w zależności od Twojej indywidualnej sytuacji.